RBI New Rules for Payment and Small Banks

पेमेंट व लघु बँका  साठी  RBI ची नियमावली/निकष 

1) पेमेंट बँक 

 अर्ज :- व्यावसायिक, NBFC , मोबाईल टेलिकॉम कंपन्या, सुपर मार्केट कंपन्या, सरकारी संस्था, 5 वर्षाचा                  अनुभव आवश्यक.

कार्यपद्धति :-

•  मालकी हक्क व नियंत्रण भारतीयांकडे 
• 100 कोटी भांडवल , 5 वर्षापर्यंत प्रवर्तकांचा 40 % हिस्सा
• खात्यात जास्तीत जास्त 1 लक्ष्य जमा ठेवता येतील 
• ATM  DEBIT  कार्ड देता येईल व् क्रेडिट कार्ड देता येणार नाही 
• म्युचुअल फंड किंवा विम्या सारखी बँकेला जोखमीत टाकणारी उत्पादने विकता येणार नाही 
• कर्ज देता येणार नाही 
• CRR लागु , SLR मर्यादा किमान 75 % असणार 
• थेट  FDI  मर्यादा : 75% (नव्या धोरणानुसार )

2) छोट्या/लघु बँक 

 अर्ज :- 10 वर्षे बॅंकींगचा अनुभव असलेली व्यावसायिक व्यक्ति , निवासी भारतीयद्वारे नियंत्रित कंपनी ,                     NBFC , माइक्रो फायनान्स कंपनी , लोकल एरिया बँक

कार्यपद्धति :-

• सर्वसाधारण बॅंकिंग सेवांसाठी मुभा छोटे शेतकरी, लघु उद्योजक आणि असंघटित क्षेत्रातील कंपन्यांकडून ठेवी स्वीकरण्याची व कर्ज देण्याची मुभा 
• कामासाठी विशिष्टय क्षेत्राची मर्यादा नाही 
• CRR ,SLR नियम लागु 
• प्राथमिक क्षेत्रासाठी 75 % कर्ज 
• एकूण कर्जाच्या प्रमाणात 25 लाखापर्यंत एडवांस देता येणार 
• किमान 100 कोटींचे भांडवल 
• 5 वर्षापर्यंत प्रवर्तकांचा हिस्सा 40 %
• काम चालू झाल्यानंतर प्रवर्तकाना 12 वर्षात आपला हिस्सा 26 % कमी करावा लागेल
• ATM  DEBIT  कार्ड देता येईल व् क्रेडिट कार्ड देता येणार नाही
• थेट  FDI  मर्यादा : 75% (नव्या धोरणानुसार )

Computer: Cyber World and India

For Computer Part 1 : Click Here

For Computer Part 2: Click Here



#Cyberspace: The total interconnections of human beings through computers and telecommunication without regards to physical geography.

#Data Transferred: in digital form means in 1 and 0

# Authentication: Data + Identity

Security Threads
1)Hacking: illegal intrusion into a computer system and / or  network

2)Cyber Stalking: Use of internet or other electronic communication devices to stalk another person

3) Denial of Service: technology driven cyber intrusion where by the influence floods the bandwidth or blocks the user's mail with spam mails depriving the user access to the services.

Malwares:
         -Softwares designed to perform illegal act via the computer network

• Virus: a program that can infect other programs by modifying them and harm the system
• Worms: Malicious programs that copy themselves from system to system rather than infiltrating legitimate files
• Trojan: or Trojan Horse
  -do things other than what is expected by user
  -impares the security of system
  -Do not replicate them but they are destructive
• Hoax: an email that warns the user of a certain system that is harming the computer and offers to run some procedure and after downloading it invades the system and deletes important files.
• Spywares: invades computer and monitors user's activities without consent.

#Phishing: phishers lure users to a phony website , usually by sending them an authentic appearing email. Once at the fake sit, users are tricked into divulging a variety of private info.

Data Related: 

• Data Interception : Hijacking emails, interference of an intermediatory in the network may be a prelude to another type of computer crime typically data modification.
• Data Diddling : Usually done in conjunction with data interception valid data intended for a recipient is hijacked or intercepted and then replaced with an erroneous one. This could also apply to illegal tapping into database and altering its content. basically any form of altering without authorization falls under this category.
• Data theft:outright stealing of most commonly classified or proprietary information without authorization.

#Email Spamming or bombing:
-Spam: Spending of unsolicited messages in bulk.
-Bombing: a large number of messages maybe the same or different messages posted in same or different email addresses

Some New internet bots:

• Stuxnet: Designed to attack industrial programmable logic controllers was directed against Iranian nuclear programme.(Year 2011)
• Daqu: (semp 2011)- Daqu work targets ranging from banking to governmental to energy networks.
  -Flames and the Mahdi trojan have same DNA as Daqu.
• Wiper: A new Virus against Iran
  -April 2012: More mallicious and wiped off the data on all computers that it infect.
• Shamoon: Saudi
  -Wiped out the data from Saudi Arabian State Oil Company.
  

Why We need to regulate the cyberspace:

1) To strictly prohibit child pornography and regulate pornography.

2)Protection of IPR

3)Data protection and data privacy

4)To prohibit money laudering==> Online Gambling

Tools to protect against cyber threads.

1)Digital Signature : 

Working:

Sender's side: 

Data=>Hash Algorithm==>Hash Value==> Private key

Data+Private Key==> Encrypted Data

Receiver's Side;

Encrypted Data=public key=> Hash value

Hash Value+Encrypted data ==> Hash Algorithm==> Data

2) Encryption: To encode data for maintaining its privacy.

3)Cyber forensic

4)Security Audits

National Cyber Security Policy, 2013

1)To build secure and resilient cyber space

2)Creating a secure ecosystem , generate trust in IT transactions.

3)24*7=> National Critical Information Infrastructure Protection Center 

4) Indigenous technological solutions

5) Testing ICT, products and certify them

6) Creating workforce of 500000 in the field

7) Fiscal benefits for business who accepts standard IT practices.

India's Surveillance Projects:

-NATGRID

-CMS

-NETRA: Internet Spy System Network and Traffic Analysis System

*NTRO: National Technical Research Organisation=>Protect the critical  ICT infrastructure of India.

*CERT: Computer Emergency Response Team

*IT Security Product=> ISO 15408 => Common criteria for security testing standards

Cyber Regulations Appellate Tribunal:

-To entertain the cases of any person aggrived the order made by the Controller of Certifying Authority or the Adjudicating Officer.

-IT Act, 2000 Section 48(1).

Control Over the Internet

• NameSpace=> Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICNANN)
• IPv4 and IPv6=> Internet Engineering Task Force (IETF)
• World (Except US) wants Internet Governance Forum(IGF)
• Allocation of IP Address=>
  -For Asia=> Asia-Pacific Network Information Centre (APNIC) 

SOME LATEST CONFERENCES

BASIC [ BRAZIL ,INDIA ,S.AFRICA ,CHINA ]

- २८ नोव्हेंबर२००९ मध्ये कोपनहेगन येथे  स्थापना

- बेसिक समूह हरित वायू उत्सर्जन कमी करण्याच्या दिशेने एक सर्वमान्य भूमिका निश्चित करण्यासाठी तसेच हवामान मदत निधी उभा करणे यावर कार्य करत आहे.

- १८ वी परिषद नवी दिल्ली [७ ते ८ ऑगस्ट २०१४ ]

- १७ वी परिषद होग्झाऊ चीन [ऑक्टोबर २०१३]

-डिसेंबर २०१४ मध्ये लिमा ( पेरू ) येथे होणाऱ्या हवामान बदल परिषदेपूर्वी वातावरण बदलासंबंधी चर्चा  करून नियोजन करणे.

लिमा परिषद  [पेरू ]

- डिसेंबर २०१४

- COP (२० वी ) व कॉन्फरन्स ऑफ मिटिंग पार्टीची १० वी बैठक

- PARIS ( फ्रांस ) येथे होणाऱ्या हवामानासंबंधीच्या कायमस्वरूपी कराराचा मसुदा तयार करण्यासाठी.


PARIS परिषद [ फ्रांस ]

- नोव्हेंबर -डिसेंबर २०१५

- COP २१ वी बैठक
   १) जगातील सर्व देशांना हवामानासंबंधी करार स्वीकारणे बंधनकारक करणे.
   २) हा नवीन करार २०२० नंतर क्योटो  प्रोटोकॉल ची जागा घेईल

Computer: E-Governance 2

For Part 1: Click Me

Reference insightsonindia

Types of Government Interaction in e-governance.

G2G: Government to Government
G2C: Government to Citizen
G2B: Government to Business
G2E: Government to Employee

#NICNET:1987 " The national satellite based computer network"

Some Initiatives:

• Bhoomi: Online delivery of land Records=> Karnataka
• Gyandoot: Interface between the district administration and people => Madhya Pradesh
• Lokvani: PPP: Single Window, self sustainable e Governance solution=> Uttar Pradesh
• Project Friends: Kerala
  -Single window facility providing citizens the means to pay taxes and other financial dues.
• e-Mitra: Rajasthan
  -Maximum possible services to people via kiosk
• e-Seva: Andra Pradesh
  -e-Business to citizen services
• Khajane: Jharkhand
  -online treasury

#National e-Governance Plan: Deity and Dept of Administrative Reforms and Public Grievances -2006

#MCTS: Mother and Child Tracking System=> By Ministry of health and family welfare

#e-Biz: By Dept of Industrial Policy and Promotion-Provide efficient , convenient , transparent and integrated services to investors, industries and business.

#Aadhar enabled basic types of Banking Transactions:

-Balance enquiry

-Cash Withdrawal

-Cash Deposit 

-Aadhar to Aadhar Funds transfer

Digital India

• MyGov Citizen Portal:
  -online platform
  -Opportunity to contribute towards good governance 
• E-Kranti:
  -linking the internet with remote villages in the country
• Mobile Seva:
  UN's Public Services Awards in " Promoting whole of Govt approaches in the Information Age"

Computer: E- Governance

Reference: E-Governance of Maharashtra 2013

• Vision: Transforming Governance and enriching lives through ICT
• Manthan Award-2013: MTDC
• Financial Inclusion and Payment Systems Award: eSBTR (Secure Bank and Treasury Receipts)
• e-Mojani: Office of the settlement commissioner
• Smart Governance Award: VISHWAS (Visiting Information on School Handled with Attendance System) ==> Mobile App :- Z.P.Nagpur
• DILASA: Aurangabad Collectorate in the pensions category
• Yashwahini: Training through Satellite Interactive terminals
  DIT+ YASHADA
• States IT Day:20th August
• Gharagharat Vishwakosh: Maharashtra Rajya Marathi Vishwakosh Nirmiti Mandal
• iSARITA:- Dept of Registration and Stamps
• COLIS: Collector's Information System
• SADM:- Public Health System
• e Parawana: Commissionerate of Agriculture
• Project Parivartan: ERP-SAP implementation for business processes in MSETCL
• Vetanika: Directorate of Accounts and Treasuries
• e-Recruitment: Collector office Nanded
• E-Tender and e-Auction: Collector office of nanded
• PULL SMS Gateway: Sugar commissionerate : Dept of Co-Operation
• R-APDRP: Restructured Accelerated Power Development Programme: MSEB
• MRSAC: Maharashtra Remote Sensing Application Center
• eVikaas: Application developed by the tribal development dept for online scholarship management
  -Online scholarship
  -Hostel Mgmt
  -Ashramshala Mgmt
  -Funds and schemes management
• Shalarth: Online payrole mgmt system for teachers and non-teaching staffs
• HTE-Sevarth: Higher Education App
• NMEICT: National Mission on Education through ICT
  -GoI+ MTNL+ BSNL
  -wired or wireless connectivity to technical institutes
  -NPTEL: National Programme on Technology Enhanced Learning==> e learning through web and video courses in Engineering, Science and humanity
• A-VIEW: Virtual Learning tool designed by Amrita University
• MahaShram: Facilitates all the citizens to avail labour related services
• CROPSAP: CropPest Surveillance and Advisory Project
  -Disease and pest Monitoring and Awareness system for cotton, gram, pigeon pea and rice
• Amchi Mulgi: To monitor the illegal sex determination practices in the state
• Janani: Combination of mobile telephony and server based computer programme, helping frontline health workers to deliver timely and quality services to pregnant women and children
• MAHAFOOD: Web based application which automates the various stages of movement of food grains
• PRISMS: Prison Mgmt System=>Goa Electronics
• e Court by Bombay High Court=> August 15, 2013
• BEAMS: Budget Estimation, Allocation and Monitoring System
• Sevarth: Automated monthly remuneration processing of all government employees by implementing Sevarth
• Koshwahini: Directorate of Accounts and Treasuries , Mumbai
• Vetanika: To reduce delays in sanction of pension at the time of retirement
• MahaKosh: Integrated Financial Mgmt System
• MAHAVAT: eServices of Maharashtra Sales Tax Dept
• MAHAVIKAS: Maharashtra Vikrikar Automation System
• e Mahabhoomi : Comprehensive land record modernization and management programme
  
  NLRMP: Integrated programme to modernize mgmt of land records
• e Chawadi: Computerization of Village Records.
• E-Bhulekh: GIS Interface for Public
• eStepin: Oline Token Booking
• EASR: Online ready reckner Display
  -To check market rates of property online
• Sangram: Digitization of PRIs
• Vahan: Implemented for registration of vehicles and road tax clearance by RTOs and Dy RTOs
• Sarathi: Implemented by transport dept for processing driving licences and related activities.
• Motor vehicle Dept: mahatranscom.in

For Part 2: Click ME

Success Story: Shiwaji Ghuge

नाव            : शिवाजी घुगे 

निवड          : मंत्रालय सहायक 2013 

रोल नं.        : MC001209 

क्रमांक        : 29 वा 

शिक्षण        : M.A. B.Ed.  

पूर्वानुभव  : आरोग्य सेवक 

OTHER ACHIEVEMENT: पुरवठा निरीक्षक 2013 
                                                STI 2012/13/14  MAINS 
                                                राज्यसेवा 2012 मुलाखत अंतिम निवड नाही.

COACHING  : कुठलाही क्लास नाही, स्व-अभ्यासावर भर.

अभ्यासाचे तंत्र :
                        1) वाचनावर भर:-अधिकाधिक संदर्भ ग्रंथ वाचनावर भर. तसेच Revision साठी प्रत्येक वेळी                                 वेगळा वेळ दिला.
                        2) नोकरी व अभ्यासाचे संतुलन:-दररोज किमान 3 ते 4 तास अभ्यास.सातत्य ठेवून Syllabus                             पूर्ण करण्याचा प्रयत्न.current साठी Internet चा योग्य वापर केला.

पूर्व परीक्षा:-  सहायक साठी विशेष अभ्यास नाही फक्त राज्यसेवेचा अभ्यास केला आणि सर्व परीक्षांचा                                 अभ्यास होत गेला .

मुख्य परीक्षा :-पूर्व परीक्षा प्रमाणेच पण English कच्चे असल्याने त्याकडे विशेष लक्ष दिले व त्याचा फायदा                              झाला  आणि मराठी हा विषय पक्का असल्याने त्यात जास्तीत जास्त मार्क्स घेण्याचा प्रयत्न                          केला.

राज्यसेवा मुलाखतीबाबत:-मुलाखतीसाठी नियमित वर्तमानपत्रे वाचण्याचा फायदा होतो शासकीय धोरणांची                                           माहिती व त्यावर आपले अभ्यासपूर्ण मत असावे.माझ्या मते हा सर्वोत्तम मार्ग आहे.

मार्गदर्शन:- Special Coaching नाही अभ्यासिकेत ग्रुप सोबत चर्चा आणि अभ्यासाची योग्य दिशा विशिष्ट
                  एक दिशा मिळाल्यानंतर Coaching ची गरज राहत नाही स्व-अभ्यासावर भर द्यावा योग्य                             अभ्यास करणारा ग्रुप असल्यास नक्कीच फायदा होतो.

संदर्भ ग्रंथांबाबत् : मी वापरलेली सर्व पुस्तकांची यादी blog वर दिलेली आहे.

                    

Poverty Report: Rangrajan 2014

Various Expert Groups formed by the Govt.
1. Y.K.Alagh: 1979
2. Lakdawala: 1993
3. Tendulkar: 2009

#Tendulkar=> Used the all India Urban poverty line basket as the reference to derive state-level rural and urban poverty.

#Rangrajan=> separate All India rural and urban Basket lines and deriving state level rural and urban estimates.

#Tendulkar=> Rejects calorie norms.

#Rangrajan used NSSO Survey => Due to large and growing variance in National Accounts Statistics and NSSO Estimates.

# Alternate view by Rangarajan=> Estimating the poverty line by reference to the ability of household to save.

Executive Summary:

1. Poverty line should be based on normative levels of adequate nourishment, clothing, house rent, conveyance and education.

2.Average requirement of calories, proteins and fats based on ICMR norm and differentiated by age, gender, and activity.

3. Calorie norm

                                     Rural              Urban
Calories                       2155Kcal        2090Kcal
Fats                              28gm               26gm
Proteins                        48gm               50gm

4. Various Baskets: Based on Modified Mixed Recall Period

                                    Rural             Urban
Food                            Rs 554           Rs 656

Cloths, Rent,               Rs.141          Rs.407
Education, Conveyance

Nutrition                     Rs 277         Rs 344
Requirement

5. New Poverty Line: 
                                   Rs. 972==> Rural
                                   Rs. 1407==> Uraban

6. Poverty Ratio:
                            Rural: 2011-12=> 30.9% [260.5m]
                                        2009-10=> 39.6%
                           Urban: 2011-12 => 26.4%[102.5m]
                                       2009-10=> 35.1%
                       All India: 2011-12=> 29.5%[363m]
                                        2009-10=> 38.2%

MPSC Time Table 2015

WORLD COMPETITIVE INDEX 2013-2014

WORLD COMPETITIVE INDEX 2013-2014

जागतिक स्पर्धात्मकता निर्देशांक 2013-2014 

-एखाद्या देशाची उत्पादकतेची पातळी ठरविणारे संस्थात्मक संरचना , धोरणे ,आणि घटक त्या देशाची स्पर्धात्मकता ठरवितात।

निकष : 1) पायाभूत गरजा 

             2) कार्यक्षमता वृद्धि 

             3) नवनिर्मिति आणि उच्च दर्जात्मकता 

             

- 144 देशात भारत 71 व्या स्थानी  ( 2012-२०१३ मध्ये 60 वे स्थान )

- गिनिया 144 , स्विट्ज़र्लॅंड 1 

- भारत  "घटकांवर अवलंबून " या गटात 

HUMAN DEVELOPMENT INDEX 2014

HUMAN DEVELOPMENT INDEX 2014

- २६ जुलै २०१४ रोजी टोकियो येथून प्रकाशित
THEME : मानव विकासाचे स्थायित्व : असुरक्षा कमी करने व स्थितिस्थापकत्व निर्माण करने
                1) असुरक्षित कोण आहेत ?
                2) स्थितिस्थापकत्व निर्मिति
                3) सामुदायिक कृतीची गरज
- जगभरात 1.5 अब्ज लोक बहुआयामी दरिद्र्यात
- भारत 51.1 % लोक बहुआयामी दारिद्र्यात्
- 80 % लोकांना सामाजिक सुरक्षेचे कवच नाही

   महत्त्वाची   आकडेवारी 
- नार्वे प्रथम क्रमांकावर
- भारत 135 क्रमांक , 0. 586     ( २०१३ मध्ये 136 वा क्रमांक )

                          COUNTRY             RANK
                  B      BRAZIL                   79
                  R     RUSSIA                    57
                  I       INDIA                     135
                 C      CHINA                     91
                 S      S.AFRICA               118

GENDER INEQUALITY INDEX [GII]:2014

GENDER INEQUALITY INDEX [GII]:2014

- २०१० पासून UNDP द्वारे 

- त्याने १९९५ पासून लागु करण्यात आलेल्या लिंग अधारित विकास निर्देशांक [GDI] व लिंग सबलीकरण  परिणाम [GEM] यांची जागा घेतली .

- GDI

       +                    = GII

  GEM

- ३ निकष व ५ निर्देशांक 

- अ] जनन आरोग्य 

      १} माता मृत्यु 

      २} किशोरवयीन जन्यता

ब] सबलीकरण 

      ३} संसदीय प्रतिनिधित्व 

      ४} शैक्षणिक स्तर - माध्यमिक  स्तरावरील 

  क] श्रम बाजार 

      ५} श्रम शक्तितील सहभागावरून 

- भारत १२७ व्या क्रमांकावर [ ०. ५६३ ] [ या अगोदरच्या अहवालात १३२ व्या क्रमांकावर ]

- स्लोवेनिया प्रथम [ ०.०२१]

- हा अहवाल HDI 2014 सह प्रसिद्ध झाला होता .
  

MPSC Tax Assistant 2014

अर्हता: पदवी आणि टंकलेखन

एकुण पदे : ७००

अभ्यासक्रम :

पुस्तपालन व लेखाकर्म : ११ वि व १२ वि वाणिज्य शाखेचे महाराष्ट्र राज्य मंडळाचे पुस्तके.

Various Links...
  
Click here for History

Click Here For Economy

Click Here for Polity

Click Here for Geography

MILLENNIUM DEVELOPMENT GOAL REPORT 2015 AND INDIA

MILLENNIUM DEVELOPMENT GOAL REPORT 2015 AND INDIA



- भारत एक तृतीयांश दारिद्र रेषेखाली .

- भूकबळी निर्देशांक १५ वा क्रमांक .

- भारतात ५ वर्षाखालील मृत्युदर जास्त २०१२ मध्ये १. ४ दशलक्ष मृत्यू .

- द आशिया गरीबीदर १९९० मध्ये ५१ % सध्या ३० % .

-  भारत    १९९०:४९. ४ %       २००५:४२ %            २०१०:३२.७ %   दारिद्र्यरेषेखालील लोकसंख्या . 

- भारत ६० % उघड्यावर शौच .

- जगाच्या १७ % मातामृत्यु .

- शाळेच्या नोंदीत चागली कामगिरी .

GENDER GAP INDEX 2014

GENDER GAP INDEX 2014

जागतिक इकोनोमिक फोरम द्वारा २००६ पासून

निर्देशांक :१ ) शिक्षण
               २ ) आरोग्य
               ३) आर्थिक क्षेत्रातील सहभाग
               ४) राजकीय क्षेत्रातील सबलीकरण
- एकूण ४ घटक व त्यांचे १४ उपघटक

भारत व GGI
- एकूण १३६ देशात ११४  वा क्रमांक  (२०१३  मध्ये १०१  वे स्थान )
- ०.६४५
               १ ) शिक्षण                                       :0.857
               २ ) आरोग्य                                      :0.931            
               ३) आर्थिक क्षेत्रातील सहभाग            :0.397
               ४) राजकीय क्षेत्रातील सबलीकरण    :0.385
-पाकिस्तान सर्वात शेवटी

GLOBAL HUNGER INDEX 2014

जागतिक भूक  निर्देशांक 2014 (GLOBAL HUNGER INDEX)

-BY FOOD POLICY RESEARCH INSTITUTE [IFPRI]
-मापदंड: 1)PROPORTION OF THE POPULATION THAT IS UNDERNOURISHED
              2) PREVALENCE OF UNDERWEIGHT IN CHILDREN YOUNGER THAN 5 YEAR
              3) PROPORTION OF CHILDREN DYING BEFORE THE AGE OF FIVE YEARS

THEME:- 2014: HIDDEN HUNGER 
                2013:RESILIENCE TO BUILD FOOD & NUTRITION SECURITY
                2012:PRESSURE ON LAND,WATER AND ENERGY RESOURCES

भारत व जागतिक भूक निर्देशांक

 - भारत अलार्मिंग गटातून गंभीर गटात ( म्हणजेच प्रगती झाली )
 - ७६ देशात ५५ वा  क्रमाक (२०१३ मध्ये ६३ वां क्रमाक )
 -GHI SCORE 17.8 (IN 2013 IT WAS 26)

इतर महत्वाचे
-८०. ५ कोटी  अजूनही उपासमारी सहन करतात.
-जागतिक स्थिती गंभीर या सदरात मोडणारी आहे.
-बुरुंडी हा देश सर्वाधिक भुकेला ३५. ६ SCORE सोबतच एरिट्रिया हा देश सुद्धा EXTREMELY ALARMING     गटात.
-१४ देश ALARMING गटात
-EXTREMELY ALARMING COUNTRY :GHI MORE THAN 30
-ALARMING COUNTRY                        : GHI 20  TO 29.9

-भारत या अगोदार २६% सह अलार्मिग गटात होता पण आता भारताचा स्कोर १७.८ त्यामुळे गंभीर या गटात समावेश





               

ABOUT FEES OPTIONS IN MPSC FORM FILLING

फक्त category तील aspirants साठी...

नवीन दोन options  आले आहेत mpsc च्या फोर्म मध्ये. त्यात विचारतात कि general category मध्ये तुमचा विचार करण्यात यावा का? तर YES म्हणून पूर्ण फीस भरावी...

सगळी process पहिल्या सारखीच आहे फक्त फीस तुम्हाला पूर्ण भरायची आहे...

फीस जर पूर्ण भरली तर General quota साठी सुद्धा तुमचा विचार होणार आहे... पण आधी आपण नॉन क्रीमिलेयर चे option व्यवस्थित भरले का पाहून घ्या... (OBC साठी)

सगळी process सारखी आहे फक्त फीस मध्ये change आहे... एवढा हि serious  issue नाही.. General ची जरी फीस भरत आहात तरी तुमचा विचार category मध्ये सुद्धा होईल आणि General मध्ये सुद्धा ..

STI-2015: My Strategy

Post कितीही असो आपण सरळ syllabus वर लक्ष देऊ.

१. राज्यशास्त्र: जास्त काही करायची गरज नाही... 3 points दिलेले आहेत syllabus मध्ये तेवढे केले तरी बरे.... भारतीय घटनेची ओळख, राज्य व्यवस्थापन, ग्राम प्रशासन... रंजन कोळंबे : भारतीय राज्यव्यवस्था हे बुक sufficient आहे.

२.इतिहास: फक्त 11 वी इतिहास आणि गाठाल : महाराष्ट्राचा इतिहास वाचले तरी चालते. इच्छा असल्यास बिपीन चंद्र वाचू शकतात... आणि महत्वाचे points focus करा फक्त... सर्व पुस्तक वाचण्याची गरज नाही...

3. भूगोल. सवदी best book आहे anytime...

४.अर्थव्यवस्था ; जरा व्यवस्थीत करावा लागतो हा विषय.. रंजन कोळंबे आणि दीपस्तंभ हे दोन book खूप होतात अभ्यासाला...

५.सामान्य विज्ञान : ८ वी ९ वी, १० वी चे board बुक्स... अगदी detail मध्ये वाचावे लागतील...

६ . चालू घडामोडी: Chronicle , Unique bulletin , आणि लोकसत्ता...

७ . बुद्धिमत्ता चाचणी : मागील राज्यसेवा, STI , PSI , ASST पूर्व आणि मुख्य परीक्षेत आलेली गणिते...